ΤΡΕΙΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΑΖΙΣΜΟ

1. Ο Λα­βύ­ριν­θος της Σι­ω­πής,  124'

"Im Labyrinth des Schweigens"

Σκη­νο­θε­σί­α: Giulio Riciarelli 

Παί­ζουν:Alexander Fehling, Andre Szymanski 

 
Στα τέ­λη της δε­κα­ε­τί­ας του 50, στην Δυ­τι­κή Γερ­μα­νί­α συν­τε­λεί­ται έ­να οι­κο­νο­μι­κό θαύ­μα. Μοιά­ζει σα να μην υ­πήρ­ξε πο­τέ να­ζι­σμός, φαί­νε­ται κα­νείς να μην γνω­ρί­ζει για τα­  στρα­τό­πε­δα συγ­κέν­τρω­σης. Ο δη­μο­σι­ο­γρά­φος Τό­μας Γκνίλ­κα μα­θαί­νει α­πό έ­ναν ε­πι­ζών­τα του Ά­ου­σβιτς πως α­να­γνώ­ρι­σε στο πρό­σω­πο ε­νός δα­σκά­λου έ­ναν βα­σα­νι­στή του. Ο νε­α­ρός και ά­πει­ρος ει­σαγ­γε­λέ­ας Γι­ό­χαν Ράν­τμαν α­να­λαμ­βά­νει να δι­ε­ρευ­νή­σει την υ­πό­θε­ση. Θα αν­τι­με­τω­πί­σει μια συ­νωμο­σί­α σι­ω­πής και θα κα­τα­λά­βει πως οι να­ζί έ­χουν στε­λε­χώ­σει τον ό­λο τον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό. Οι Γερ­μα­νοί θέ­λουν να ξε­χά­σουν, Κα­νείς (υ­πο­τί­θε­ται πως) δεν ή­ξε­ρε και κα­νείς δεν ή­θε­λε να ξέ­ρει. Η κο­πι­α­στι­κή του έ­ρευ­να θα ο­δη­γή­σει στην πρώ­τη Γερ­μα­νι­κή δί­κη για τα εγ­κλή­μα­τα του Ά­ου­σβιτς.

Σε­λί­δες α­πό την πρό­σφα­τη ι­στο­ρί­α που δεν γνω­ρί­ζου­με. Το τι συ­νέ­βη πραγ­μα­τι­κά στα στρα­τό­πε­δα συγ­κέν­τρω­σης άρ­χι­σε να γί­νε­ται γνω­στό μό­λις στις αρ­χές του 1960. Στη Γερ­μα­νί­α γί­νον­ται οι πρώ­τες δί­κες και το 1961  η Α­με­ρι­κα­νι­κή τη­λε­ό­ρα­ση πα­ρου­σιά­ζει την δί­κη του Adolf Eichmann. Το ευ­ρύ κοι­νό αρ­χί­ζει να μα­θαί­νει και να κα­τα­λα­βαί­νει.

Αυτό μας οδηγεί σε δύο ακόμη ταινίες:

2. The Eichmann Show, 90' 

Σκη­νο­θε­σί­α: Paul Andrew Williams

Παί­ζουν: Simon Block, Anthony Lapaglia, Martin Freeman

Ο τη­λε­ο­πτι­κός πα­ρα­γω­γός,  Milton Fruchtman, και ο κα­τα­γε­γραμ­μέ­νος στη μαύ­ρη λί­στα του Μακ­κάρ­θυ ντο­κυ­μαν­τε­ρί­στας σκη­νο­θέ­της Leo Hurwitz κι­νη­μα­το­γρα­φούν την δί­κη ε­νός α­πό τους πιο φρι­κτό­τε­ρους εγ­κλη­μα­τί­ες πο­λέ­μου, του να­ζί Adolf Eichmann. ο ο­ποί­ος κα­τη­γο­ρή­θη­κε ως βα­σι­κός υ­παί­τιος για την ε­κτέ­λε­ση της «τε­λι­κής λύ­σης» και για την ορ­γά­νω­ση της δο­λο­φο­νί­α­ς  ε­κα­τομ­μυ­ρί­ων Ε­βραί­ων. Στο Eichmann Show βλέ­που­με την ι­στο­ρί­α πί­σω α­πό την τη­λε­ο­πτι­κή πα­ρα­γω­γή, ό­που πα­ρά τις α­πει­λές, την α­προ­θυ­μί­α α­πό δι­ά­φο­ρα δί­κτυ­α να συ­νερ­γα­στούν και α­κό­μα και τους φό­βους της κυ­βέρ­νη­σης ό­τι θα πα­ρου­σια­στεί μια «πα­ρω­δί­α δί­κης», ο πα­ρα­γω­γός και ο σκη­νο­θέ­της πεί­θουν τους δι­κα­στές να το­πο­θε­τη­θούν κά­με­ρες σε μη εμ­φα­νή ση­μεί­α της αί­θου­σας, πί­σω α­πό τοί­χους, ώ­στε να μην ε­πη­ρε­ά­ζουν τους πα­ρά­γον­τες της δί­κης. 

Το 'Eichmann Show'  το ο­ποί­ο μον­τα­ρι­ζό­ταν κα­θη­με­ρι­νά και προ­βαλ­λό­ταν σε πε­ρί­που 30 χώ­ρες εί­ναι το πρώ­το ντο­κυ­μαν­τέρ που προ­βλή­θη­κε συγ­χρό­νως σε ό­λο τον κό­σμο. Στην ται­νί­α υ­πάρ­χουν συγ­κλο­νι­στι­κά ντο­κου­μέν­τα α­πό την δί­κη, μαρ­τυ­ρί­ες θυ­μά­των και βέ­βαι­α σε κεν­τρι­κό ρό­λο ο ί­διος ο δή­μιος Eichman. M­ε την εμ­πνευ­σμέ­νη σκη­νο­θε­σί­α του ο Hurwitz, α­γνο­ών­τας τις ε­πι­τα­γές της εμ­πο­ρι­κό­τη­τας κα­τόρ­θω­σε να κα­τα­δεί­ξει την προ­σω­πι­κό­τη­τα ε­νός εγ­κλη­μα­τί­α πο­λέ­μου και να συνταράξει την κοινή γνώμη.

         

3. Hannah Arendt,  113 min  

Σκη­νο­θε­σί­α: Margarethe von Trotta

Παί­ζουν:Barbara Sukowa, Axel Milber 

 Το 1961, η σπου­δαί­α Γερ­μα­νο-Α­με­ρι­κα­νί­δα πο­λι­τι­κή ε­πι­στή­μων και φι­λό­σο­φος Hanna Arendt (1906-1975), μα­θή­τρια του Χά­ιν­τεγ­κερ και του Γιά­σπερς, πα­ρα­κο­λου­θεί για λο­γα­ρια­σμό του πε­ρι­ο­δι­κού "The New Yorker" την δί­κη του εγ­κλη­μα­τί­α Adolf Eichmann. Στα άρ­θρα που δη­μο­σι­εύ­ει σε συ­νέ­χει­ες στο φη­μι­σμέ­νο ε­κεί­νη την ε­πο­χή έν­τυ­πο εκ­φρά­ζει την ά­πο­ψη ό­τι ο Eichmann δεν ή­ταν έ­να τέ­ρας, αλ­λά έ­νας συ­νη­θι­σμέ­νος άν­θρω­πος που έ­πνι­ξε την αν­θρω­πιά του και την συ­νεί­δη­σή του μέ­σα α­πό την υ­πα­κο­ή του στο να­ζι­στι­κό κα­θε­στώς και την φα­να­τι­κή ι­δε­ο­λο­γί­α του.

Τα άρ­θρα θα προ­κα­λέ­σουν αν­τι­δρά­σεις στην Ε­βρα­ϊ­κή κοι­νό­τη­τα ό­που δεν κα­τα­λα­βαί­νουν πως αυ­τό που εκ­φρά­ζει φι­λο­σο­φών­τας η Arendt εί­ναι πως πα­ρου­σι­ά­ζον­τας τον Να­ζί ως τέ­ρας, εί­ναι σα να πρό­κει­ται για έ­να δι­ε­στραμ­μέ­νο άν­θρω­πο, ε­νώ ε­κεί­νη θέ­λει να κα­τα­δεί­ξει πό­σο χει­ρό­τε­ρο εί­ναι να πα­ρα­δε­χτού­με πως στο κα­κό μπο­ρεί να υ­πο­τα­χτεί ο­ποι­οσ­δή­πο­τε αν εν­στερ­νι­στεί φα­να­τι­κές ι­δε­ο­λο­γί­ες. 

Η ται­νί­α εί­ναι έ­νας στο­χα­σμός πά­νω στην έν­νοι­α του κα­κού και Barbara Sukowa ε­ξαι­ρε­τι­κή στον ρό­λο της.

 

 

Incendies - Μέσα από τις φλόγες (2010)

Ο θάνατος της μητέρας τους φέρνει τα δίδυμα Simon και Jeanne στο γραφείο του συμβολαιογράφου για τη διαθήκη. Πέραν από το μοίρασμα της περιουσίας, η αινιγματική ακόμα και μετά θάνατον Nawal (Lubna Azabal) τους επιφυλάσσει δύο μεγάλες εκπλήξεις που συνοδεύουν δύο σφραγισμένους φακέλους. Ο πρώτος έχει παραλήπτη τον πατέρα τους - που θεωρούσαν νεκρό - και ο δεύτερος τον αδερφό τους, του οποίου την ύπαρξη αγνοούσαν. Η Jeanne (Melissa Desormeaux-Poulin) αποφασίζει να ταξιδέψει ως τη Μέση Ανατολή για να αναζητήσει απαντήσεις στο οικογενειακό τους παρελθόν, ενώ ο Simon (Maxim Gaudette) δείχνει απρόθυμος να υποκύψει στα μεταθανάτια παιχνίδια της μητέρας του. Και για τους δύο όμως, τα σφοδρά και βασανιστικά ερωτήματα έχουν ήδη τεθεί και η αποφυγή τους είναι πλέον μάταιη.

'Πόλεμος πατήρ πάντων'. Στη ρήση του Ηράκλειτου εμπεριέχεται όλο το νόημα του Incendies, μίας ταινίας που σμπαραλιάζει τα όρια ενός τυπικού στόρι περί καλά κρυμμένων οικογενειακών μυστικών και πάει πολύ - μα πολύ - παρακάτω. Από κι ύστερα, μία διαθήκη ανοίγει και η τελευταία επιθυμία μίας γυναίκας δίνει κλωτσιά σ' ένα κουβάρι που οδηγεί βαθιά στο χώμα. Εκεί, δεν είναι απλώς ριζωμένο ένα κάποιο οικογενειακό δένδρο, αλλά επί της ουσίας το ίδιο το βασίλειο του παραλόγου που κρύβει η ατέρμονη αιματοχυσία στη Μέση Ανατολή. Χωρισμένο σε τιτλοφορημένες σεκάνς, το υποψήφιο για Oscar ξενόγλωσσης ταινίας 'Μέσα Από Τις Φλόγες' του Καναδού Denis Villeneuve ταξιδεύει σε τόπο και σε χρόνο, ξανά και ξανά, προκειμένου να αποκαλύψει με χειρουργική μεθοδικότητα τα μυστικά και το πλήρες νόημά του.

Οι αρχές που διέπουν την αρχαία τραγωδία περνούν μέσα από το φίλτρο του διακεκριμένου θεατρικού του Wajdi Mouawad και από εκεί, βρίσκουν το δρόμο της έξοχης κινηματογραφικής διασκευής από τον Villeneuve, που με δουλειές όπως τα «Un 32 Aout Sur Terre» και «Maelstrom» έχει ήδη καταφέρει να ξεχωρίσει σε σημαντικά διεθνή φεστιβάλ (βλ. Βερολίνο - Κάννες).

Πόλεμος, μίσος, ξεριζωμός, θάνατος αλλά και αγάπη συνυπάρχουν σε ένα εκρηκτικό μείγμα που σημαδεύει κατευθείαν στην καρδιά και στο νου του θεατή, ξερά και ατόφια. Σκηνές ξυραφιές, σε ένα χωροχρονικό road trip μίας οικογένειας αλλά και ενός τόπου μαρτυρικού, όπου μέσα από μπαρουτοκαπνισμένες κάνες και ατέρμονη αιματοχυσία, η ανθρωπιά και η ελπίδα πασχίζουν να αναπνεύσουν. Δίχως αμφιβολία, το Incendies είναι μία από τις πιο συγκλονιστικές ταινίες που έχουν γυριστεί.

Το αλάτι της γης

"Το αλάτι της γης είναι οι άνθρωποι". Οι όπου γης άνθρωποι που κουβαλώντας τον προσωπικό τους πόνο, μα και τον πόνο της ανθρωπότητας ολόκληρης εξακολουθούν να πορεύονται κρατώντας αναμμένη την σπίθα της ανθρωπιάς μέσα τους. Ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ που σκηνοθετεί ο σπουδαίος γερμανός δημιουργός Βιμ Βέντερς παρέα με τον Τζουλιάνο Σαλγκάδο (γιο του Σεμπαστιάο), φέρνοντας στο προσκήνιο έναν καλλιτέχνη που πέρασε την ζωή του πίσω από τον φακό. Στο "Αλάτι της γης" συντελείται η συνάντηση δύο εξαιρετικών ανθρώπων, συνομηλίκων σχεδόν, με παρόμοια ματιά στον κόσμο. Δύο καλλιτέχνες ανταμώνουν και το αποτέλεσμα είναι ένα έργο τέχνης.

Παρακολουθούμε την ζωή του βραζιλιάνου Σεμπαστιάο Σαλγκάδο μέσα απ' τις φωτογραφίες του, που απαθανατίζουν (όπως συμβαίνει με την τέχνη της φωτογραφίας) τον προσωπικό τρόπο θέασής του στα γεγονότα. Με μια ματιά αγαπητική, που συμπάσχει με τον καημό των άλλων. "Πολλές φορές", λέει "κατέβαζα την μηχανή και έκλαιγα". Μια περιοδεία στις χώρες της Λατινικής Αμερικής με την φτώχεια να βασιλεύει, ένα ταξίδι στην Αφρική με την πείνα και την έλλειψη νερού να σπείρουν παντού τον θάνατο, φρικτοί εμφύλιοι πόλεμοι, Ρουάντα, Κουβέιτ, πόλεμοι, λιμοί, δυστυχία… Με τον φακό του ο φωτογράφος συμπαρίσταται. Κάνει το δράμα γνωστό στη Δύση. Υψώνει την φωνή του, κάνει το κλάμα του προσευχή για το γένος των ανθρώπων. Η καρδιά του σπαράζει. Πως μπορούν δυο μάτια να έχουν χωρέσει τόσο πόνο; 

Το ταλέντο του τον κινεί, τον κάνει να υπερβαίνει τις αναστολές του. "Ανέβαλα την αναχώρησή μου τρεις φορές", λέει για το ταξίδι του στο Κουβέιτ με τις πετρελαιοπηγές να φλέγονται "δεν μπορούσα να αφήσω τέτοιο υπερθέαμα". Η φλόγα μέσα του τον κινεί διαρκώς μα ο πόνος είναι μεγάλος. Τον καταβάλλει απογοήτευση για τον άνθρωπο, για το απέραντο κακό που μπορεί να κρύβει μέσα του… Και για κάποιο καιρό σταματάει να φωτογραφίζει. 

Στο ντοκιμαντέρ ο Σεμπαστιάο διηγείται τις ιστορίες που ζουν στη μνήμη του πίσω από τις φωτογραφίες του. Συνάμα προβάλλει η δική του ζωή, η σχέση με την γυναίκα του που δυναμικά στηρίζει την "τρέλα" του να γυρνάει τον κόσμο σε μακροχρόνια ταξίδια με μια μηχανή στα χέρια, την γέννηση και το μεγάλωμα των παιδιών του που δεν χάρηκε σαν κανονικός πατέρας. Σαν κάποιοι άνθρωποι να έχουν κληθεί για έναν πανανθρώπινο σκοπό, αδυνατώντας να περιοριστούν στα στενά πλαίσια της οικογένειάς τους. Λέει σε συνέντευξη ο γιος του και σκηνοθέτης: "Μεγαλώνοντας, ο πατέρας μου μού έλειπε πολύ. Όταν βρισκόταν στο σπίτι μοιραζόμασταν πράγματα με μεγάλη ένταση. Όταν έλειπε, ένιωθα θυμό απέναντί του, ιδιαίτερα στην εφηβεία. Κάνοντας την ταινία, βλέποντας επιπλέον τον Σεμπαστιάο μέσα από τα μάτια του Βιμ, ήταν για μένα μια διεργασία συγχώρεσης".   

Μετά την απογοήτευση έρχεται ένα μεγαλόπνοο σχέδιο: Η αναδάσωση μιας τεράστιας οικογενειακής έκτασης στη Βραζιλία. Φυτεύτηκαν 2 εκατομμύρια δέντρα, επιφέροντας τεράστιες αλλαγές στο τοπικό κλίμα και στην έλευση ζώων και πουλιών που είχανε χαθεί. Το εγχείρημα αυτό που ενέπνευσε και άλλους να το μιμηθούν φέρνει έναν αέρα αισιοδοξίας στον Σεμπαστιάο. Αρχίζει πάλι να φωτογραφίζει, αυτή τη φορά παγιδεύοντας στον χρόνο στιγμές από την ομορφιά και τη μαγεία της φύσης. Η ματιά του είναι και πάλι αγαπητική. Όπως πάντα…

Το ντοκιμαντέρ έχει βραβευτεί στις Κάννες και υπήρξε υποψήφιο για όσκαρ. Αξίζει να το δείτε, αφημένοι στην μαγευτική ατμόσφαιρα που φτιάχνουν οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες και η εξαιρετική μουσική, με ανοιχτή την καρδιά για δοξολογία…       

Αναστασία Χατζηπαύλου

The Good Lie (2014)

«Αφελώς μελοδραματική, απόλυτα σχηματική και εντελώς συγκαταβατική αναφορά σε ένα σοβαρό διεθνές πρόβλημα, όπως το μεταναστευτικό, το φιλμ σοκάρει με την αφόρητη απλοϊκότητά του και τον ξεκάθαρο συντηρητισμό του (ο ένας ήρωας κυκλοφορεί αγκαλιά με τη Βίβλο)». 
 Διαβάζοντας κάποιος αυτήν την ταινιοκριτική στο γνωστότερο σχετικό αθηναϊκό περιοδικό, υπάρχει περίπτωση να δει την καινούργια ταινία του Philippe Falardeau (δικό του το O Εξαιρετικός Κύριος Λαζάρ); Πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι στους εγχώριους «ειδήμονες» του κινηματογράφου, αλλιώς κινδυνεύουμε να χάσουμε μικρά διαμάντια, όπως η συγκεκριμένη ταινία. Αφορμή για έξοδο από τον μικρόκοσμό μας, ευκαιρία για προβληματισμό. Και, ναι, παρότι κάποιοι δεν το καταλαβαίνουν, άλλοι μπορεί όντως να πορεύονται με τη Βίβλο στο χέρι. 

Θυμάμαι που τον Οκτώβρη διδάσκοντας για την αρχαία Αίγυπτο και τις πυραμίδες συνειδητοποιούσα ότι οι περισσότερες δεν βρίσκονται στη σημερινή Αίγυπτο αλλά νοτιότερα, στο Σουδάν. Στο σύγχρονο χάρτη όπου ανατρέξαμε στο σχολείο εξηγήσαμε γιατί τα σύνορα στην Αφρική είναι τόσο ευθυγραμμισμένα, πως αφού έφυγαν οι αποικιοκράτες, που τα καθόρισαν ακριβώς κάνοντας ασκήσεις επί χάρτου, έμειναν φυλές αντίπαλες μεταξύ τους να παλεύουν σε ένα κοινό, υποτίθεται, έθνος. Τους ανέφερα το εξαιρετικό Hotel Rwanda, ταινία για τον πόλεμο στην ομώνυμη χώρα, μα πλέον θα μνημονεύω και το "The Good Lie" (ελλ. Ένα γενναίο ψέμα). Δίνει την απάντηση στην ερώτηση του παιδιού από το τελευταίο θρανίο: Γιατί δεν ξέρουμε για αυτές τις πυραμίδες στο Σουδάν; Δίνει την απάντηση και στην δική μου ανησυχία: Είναι όντως τόσο φρικτά όσα ζούμε στον μικρόκοσμό μας;

Δεν θα επεκταθώ στην ταινία για τα «χαμένα παιδιά του Σουδάν» που βρέθηκαν στις ΗΠΑ. Δείτε την και την συζητάμε. Όντως κάποια σημεία φαντάζουν απλουστευμένα αλλά η αλήθεια ενυπάρχει. Την βίωσαν άλλωστε κι οι τέσσερεις έγχρωμοι πρωταγωνιστές, ενώ μου άρεσαν και οι ιστορίες των τριών «άχρωμων», λευκών δηλαδή, συμπρωταγωνιστών. Ο πόνος και η ευαισθησία δεν γνωρίζει χρώμα. Μοιράζομαι μόνο τα στοιχεία μιας εύκολης αναζήτησης στο διαδίκτυο. Κάθε μομφή για αφέλεια και σχηματικότητα φαντάζει τόσο άστοχη…

Στο Σουδάν, την τρίτη μεγαλύτερη σε έκταση χώρα της αφρικανικής ηπείρου, εμφύλιος μαινόταν από το 1955 έως το 1972 (17χρόνια) και από το 1983 έως το 2005 (22 χρόνια), ώσπου το 2011 ανεξαρτητοποιήθηκε το νότιο τμήμα της χώρας. Οι πόλεμοι, βέβαια, δεν έπαψαν, αφού στο Νότιο πια Σουδάν ξαναπήραν τα όπλα από το 2013 με την ειρήνη να υπογράφεται πριν μόλις 12 μέρες (2 Φεβρουαρίου 2015) και το Νταρφούρ, στα δυτικά, να βρίσκεται σε τραγική κατάσταση. Ο Δεύτερος Σουδανικός Εμφύλιος, λοιπόν, ένας από τους πιο μακροχρόνιους στην Ιστορία, στοίχισε τη ζωή σε 2.000.000 ανθρώπους και τον εκτοπισμό άλλων 4.000.000! Στον απόηχό του μας μεταφέρει, λοιπόν, η συγκεκριμένη ταινία, στην οποία πρωταγωνιστούν Σουδανοί ηθοποιοί, πρόσφυγες πρώτης και δεύτερης γενιάς, καποιοι εκ των οποίων υποχρεώθηκαν ως παιδιά να πολεμήσουν στον τόπο τους. 

Στο β’ γυναικείο ρόλο, πλάι στην Ρις Γουίδερσπουν, μια κοπέλα της οποίας η ιστορία μού θύμισε την Aduei Riak, για την οποία είχα διαβάσει προ καιρού. Στην ηλικία των 6, η Aduei χωρίστηκε από την οικογένειά της κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στην Αιθιοπία, και από τότε ήταν μόνη της. Σύντομα ενώθηκε με τα χιλιάδες ορφανά από άλλες διαλυμένες οικογένειες και περπατούσαν πάνω από χίλια χιλιόμετρα για να βρουν καταφύγιο. Αυτά τα παιδιά, που συχνά ονομάζονται «χαμένα αγόρια ή χαμένα παιδιά του Σουδάν», βρήκαν τελικά τον προσφυγικό καταυλισμό Kakuma στην Κένυα. 

Εκεί παρέμεινε από τα 8 μέχρι τα 16 της χρόνια. Το 2000 έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες, ως ένα από τα μόλις 89 κορίτσια ανάμεσα στα περισσότερα από 4.000 ορφανά, και συμμετείχε σε ένα πρόγραμμα επανένταξης Χαμένων Αγοριών και Κοριτσιών. Φιλοξενήθηκε από μια ανάδοχη οικογένεια στη Μασαχουσέτη, και παρά το γεγονός ότι δεν μιλούσε σχεδόν καθόλου Αγγλικά, μέσα σε μόλις δύο χρόνια είχε γίνει μια άριστη μαθήτρια, και το 2003 έγινε δεκτή στο Πανεπιστήμιο Brandeis, ένα από τα πιο αναγνωρισμένα πανεπιστήμια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την αποφοίτησή της και μετά, η Aduei έχει αγωνιστεί ενάντια στη γενοκτονία στο Νταρφούρ και αρχίζει να λειτουργεί ένα ίδρυμα για να βοηθήσει τα κορίτσια στο Σουδάν να μορφωθούν. Σήμερα, 25 ετών, σπουδάζει στο London School of Economics & Political Science.

Ειρήνη Κουτρέτση

«Boyhood» (2014)

165´, USA 2014.

Σκηνοθεσία: Richard Linklater

Παίζουν: Ellar Coltrane, Patricia Arquette, Ethan Hawke.

Με διάχυτη αισιοδοξία παρακολουθούμε τον μικρό Μέισον και την οικογένειά του να ζουν τη ζωή τους, να μεγαλώνουν, να αλλάζουν κι όλα αυτά παράλληλα με την ιστορία της Αμερικής που μεγαλώνει... Η πιο ωραία ειπωμένη ιστορία ενηλικίωσης που γνώρισε ποτέ το σινεμά μάς κάνει να αναπολούμε τη δική μας παιδική ηλικία αλλά και να προβληματιζόμαστε με απλότητα, χιούμορ κι ευαισθησία για το νόημα της ζωής, τη συντροφικότητα, τον χρόνο που περνάει γρήγορα μέσα από εικόνες, μικρές και μεγάλες στιγμές γεμάτες φυσικότητα, ανθρωπιά, τρυφερότητα, αλήθεια. Οι πραγματικά σπουδαίες ταινίες που πραγματεύονται τα αιώνια ζητήματα, όπως η αναζήτηση της προσωπικής ταυτότητας στην περίπτωση του Boyhood, αποφεύγουν να προειδοποιήσου τον θεατή για τις προθέσεις τους. Με εξαιρετική ρευστότητα και αβίαστη διακριτικότητα, η ταινία μας εμπλέκει στις οικείες περιπέτειες μιας οικογένειας που ενώνεται και διασπάται πολλές φορές, σε μαεστρική σύλληψη και εκτέλεση του σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ. 

Ο υποψήφιος για Όσκαρ σκηνοθέτης (που διανύει μια χρυσή περίοδο ωριμότητας) είχε τη φιλόδοξη ιδέα να χρησιμοποιήσει τους ίδιους ηθοποιούς για να αφηγηθεί την ιστορία της ανατροφής ενός αγοριού. Κάθε καλοκαίρι, καλούσε τους επαγγελματίες Ίθαν Χοκ και Πατρίσια Αρκέτ, που υποδύονται τους γονείς, τον άγνωστο πιτσιρικά Έλαρ Κολτρέιν και την κόρη του Λορελάι για να κάνουν σποραδικά γυρίσματα στο Τέξας, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό και τη διαθεσιμότητα του καθενός. Ως σενάριο χρησιμοποίησε μια ραχοκοκαλιά πλοκής και από εκεί και πέρα ανέπτυξε τα βασικά, αντί να παραδοθεί στους συνήθεις μηχανισμούς της μελοδραματικής φαντασίας, χωρίς να εκμεταλλεύεται την κατάσταση που δημιούργησε για λόγους σκηνοθετικής ηδονοβλεψίας. 

Ο Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ κατανόησε και απέδωσε τα λάθη και τα πάθη της εφηβείας, όπως αντίστοιχα ένας ψυχίατρος θα σημείωνε με προσοχή και θα έβγαζε διάγνωση για τον ασθενή του. Ο σκηνοθέτης προτιμάει να αφήσει την ιστορία του να κυλήσει σαν το ποτάμι, να μην αποφύγει τις εκρήξεις των γονιών που μαλώνουν και χωρίζουν, να σκύψει διακριτικά στις παρατεταμένες, στενόχωρες σιωπές του Μέισον, με σκοπό να καταγράψει τις λεπτομέρειες των σχέσεων και τη δυναμική της οικογένειας, που γεφυρώνει τις διαφορές της με τον χρόνο. Η ταινία αναπνέει, βασικό για και απαραίτητο στοιχείο για ένα έργο πάνω στην ύπαρξη, που καταπιάνεται με την έκφραση της καθημερινότητας και τους ρυθμούς της.

Η υπομονή του Λινκλέιτερ τον ανταμείβει πλήρως. Οι 39 ημέρες γυρίσματος μέσα σε ένα χρονικό διάστημα 12 ετών (ένα καθαρό ρίσκο, με πολλές πιθανότητες για φιάσκο) είχαν ένα πανηγυρικό αποτέλεσμα: ο Ίθαν Χοκ και η Πατρίσια Αρκέτ ποτέ δεν ήταν καλύτεροι στο σινεμά, ο άπειρος Έλαρ Κολτρέιν είναι ο τέλειος αγωγός της άχαρης μεταμόρφωσης αλλά και της ευαίσθητης ψυχής που δέχεται και επεξεργάζεται ως αυθεντική ενσάρκωση της παιδικής ηλικίας που περνάει τελετουργικά τα στάδια της ενηλικίωσης. Θεωρητικά, είναι λίγο τρομακτικό να βλέπουμε τους ηθοποιούς να μεγαλώνουν μπροστά στα μάτια μας (οι διαφορές μέσα στα 12 χρόνια είναι εμφανείς), αλλά το δυνητικό θρίλερ γίνεται ένα οικείο home movie στα χέρια του Λινκλέιτερ.

Το «Boyhood» διαθέτει δυσεύρετη αυθεντικότητα και αναντίρρητη αλήθεια, μια εμπειρία για τον θεατή και ένα ειλικρινές αντίδοτο στο κύμα των συνθετικών ταινιών που μας έχουν κάνει, κυριολεκτικά, να μην πιστεύουμε στα μάτια μας με τις ταινίες που παράγονται.

Μία ταινία που αξίζει όλοι να δούμε!

Cairo 678

Οι γυναίκες του Λεωφορείου 678 (2010) - Αίγυπτος 100' 

Η θέση της γυναίκας στον Ισλαμικό κόσμο

Σκη­νο­θε­σί­α: Μohamed Diab

Παί­ζουν: Nelly Karim, Bassem Samra

Τρεις γυναίκες που αντιπροσωπεύουν διαφορετικά κοινωνικά επίπεδα και τάξεις ζούνε στο Κάιρο και αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα: την καθημερινή παρενόχληση από τους άντρες σε δημόσιους χώρους. Αποφασίζουν, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο, να κάνουν κάτι το οποίο για τα κοινωνικά δεδομένα τους είναι αδιανόητο: να αντιδράσουν. Το ζήτημα αποκτά δημοσιότητα και αρχίζει να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον του ευρύτερου κοινού όταν μία από αυτές κινείται νομικά (για πρώτη φορά στην ιστορία της Αιγύπτου) ενάντια σε εκείνον που την παρενόχλησε. 

Παράλληλα, η δεύτερη πρωταγωνίστρια, ακολουθεί τον δρόμο της αυτοδικίας, γινόμενη σιωπηλά ηρωίδα για όλες εκείνες τις συμπολίτισσές της που υφίστανται παρενοχλήσεις και δεν τολμούν να αντιδράσουν με κανένα τρόπο. Η τρίτη, θα προσπαθήσει μέσω σεμιναρίων να ενεργοποιήσει τις γυναίκες να μάθουν αυτοάμυνα και να αποκτήσουν μια διαφορετική στάση απέναντι στην βία που τους ασκείται. Στην πορεία τους και οι τρείς θα βρεθούν αντιμέτωπες με τις κατεστημένες αντιλήψεις και τις βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις μιας παραδοσιακής ισλαμικής κοινωνίας. Θα χρειαστεί να πάρουν θαρραλέες αποφάσεις με τίμημα την κοινωνική τους θέση και τις σχέσεις τους με τα οικεία τους πρόσωπα. Θα βρεθούν ενώπιον διλημμάτων και θα έρθουν αντιμέτωπες με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Ο Mohamed Diab δημιουργεί την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους η οποία απέσπασε συνολικά 10 βραβεία και την αγάπη του κοινού σε αρκετά φεστιβάλ παγκοσμίως. Η ευαισθησία στην κινηματογράφηση, η σύγχρονη σκηνοθετική ματιά και το συμπαγές σενάριο εξυπηρετούν σε μεγάλο βαθμό τον σκοπό του δημιουργού, κρατάνε ζωντανό το ενδιαφέρον του θεατή και τον κάνουν μέτοχο στα μεγάλα διλήμματα των πρωταγωνιστών.

"Οι γυναίκες του λεωφορείου 678" είναι μια ταινία γένους θηλυκού, που μας ταξιδεύει σε μια σκοτεινή πλευρά της Αιγύπτου την οποία σε μεγάλο βαθμό αγνοούμε. Τα ποσοστά της χώρας στο ζήτημα αυτό είναι αποκαρδιωτικά: το 83% των γυναικών έχουν δεχθεί τουλάχιστον μια φορά στην ζωή τους κάποιου είδους σεξουαλική παρενόχληση, την ίδια στιγμή που το 61% των ανδρών παραδέχεται ότι έχει προβεί σε τέτοιου είδους πράξη. Η διεκδίκηση των ατομικών δικαιωμάτων, θεμελιωμένη στις δυτικές μας κοινωνίες ήδη από την εποχή του διαφωτισμού, το 2014 δεν είναι καθόλου δεδομένη για πολλές κοινωνίες παγκοσμίως. Η ταινία μας εισάγει έναν τέτοιου είδους προβληματισμό. Όμως δεν μένει εκεί. Εισχωρεί σε βαθύτερα νερά: στο προσωπικό δράμα του κάθε πρωταγωνιστή. Έτσι, έχει κερδίσει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μας. Ελπίζουμε να κερδίσει και στην δική σας!

Η συ­νέ­χεια ε­πί της ο­θό­νης!